wtorek, 24 listopada 2020

DZIEDZICTWO KUNSTKAMERY? JAK POWSTAWAŁY NASZE MUZEA

 Polecamy konferencję naukową przygotowaną przez Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej w Przemyślu z okazji 100-lecia jego powstania. Jeden z referatów dotyczy genezy kolekcji naszego muzeum. Konferencja odbędzie się w dniach 2-3 grudnia 2020 roku. Ze względu na ogłoszony stan epidemii konferencja odbędzie się w trybie online a będzie można w niej uczestniczyć za pośrednictwem naszego kanału w serwisie YouTube dostępnego pod adresem: https://www.youtube.com/channel/UCpy5wOTsHB7LDPnbnLxzAuw

Program: https://mnzp.pl/pl/node/1198  

Konferencja Naukowa z okazji 

110-lecia Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej w Przemyślu


DZIEDZICTWO KUNSTKAMERY? JAK POWSTAWAŁY NASZE MUZEA

2 grudnia 2020 – pierwszy dzień

sala audiowizualna w Głównym Gmachu MNZP

9.00-9.20

Powitanie uczestników przez dyr. MNZP Jana Jarosza

Podziękowania i sprawy organizacyjne – Marta Trojanowska

9.20 – 9. 40

Dr hab. prof. ASP w Warszawie Dorota Folga-Januszewska, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie

DZIEDZICTWO KUNSTKAMERY I ROZUMIENIE POJĘCIA „MUZEUM” 

I. KONFERENCJA  – KOMUNIKATY GOSPODARZY 

9.40 – 11.45 – 1 część: Miscellanea z początków MNZP

1. Katarzyna Winiarska, MNZP 

Muzeum Kazimierza Marii Osińskiego – marzenie a rzeczywistość. Rozważania na temat kilku projektów architektonicznych ze zbiorów Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej 

2. Bożena Figiela, MNZP 

Początki Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej. Refleksja inwentaryzatora zbiorów

3. dr Ewa Grin-Piszczek, Archiwum Państwowe w Przemyślu 

Zbiory Osińskich zalążkiem Archiwum Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu

4. dr Marta Trojanowska, MNZP 

O winiecie „Rocznika Przemyskiego”, ekslibrisie Towarzystwa Przyjaciół Nauk i ich twórcach. Identyfikacja wizualna Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej sprzed 110 lat

5. Dorota Zahel, MNZP

„Dziedzictwo Kunstkamery”. Jak tworzyliśmy wystawę 

11.45 – 12.00 PRZERWA


II. KONFERENCJA – REFERATY GOŚCI

12.00 -13.20 – 2 część: Początki muzeów 

1. Małgorzata Wawrzak, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu 

Organizacje społeczne i muzea prowincjonalne w czasach rozbiorów

2. Michał Murzyn, Muzeum Tatrzańskie im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem 

Kulturę mamy we krwi. 130 lat Muzeum Tatrzańskiego

3. Katarzyna Winiarczyk, Muzeum Historyczne Miasta Krakowa 

Założenie i pierwsze dekady funkcjonowania Muzeum Historycznego Miasta Krakowa – refleksja z perspektywy obchodów 120-lecia instytucji

4. ks. Marek Wojnarowski,  Muzeum Archidiecezjalne im. Św. Józefa Sebastiana Pelczara Biskupa w Przemyślu, Uniwersytet Warszawski, Wydział Artes Liberales Twórcy i początki Muzeum Archidiecezjalnego w Przemyślu


13.20 – 14.00 DYSKUSJA

14.00-14.20  PRZERWA 

14.20 -15.40 – 3 część: Początki muzeów - cd. 

5. Magdalena Piwowarska, Muzeum Historii Miasta Lublina, Oddział Muzeum Narodowego w Lublinie 

Muzeum Lubelskie w Lublinie. Geneza i początki

6. dr Urszula Stępień, Muzeum Diecezjalne w Sandomierzu

„Zbiór zabytków sztuki kościelnej i starożytności artystycznej”. Geneza kolekcji Muzeum Diecezjalnego w Sandomierzu



7. Krystyna Pieronkiewicz-Pieczko, Muzeum Śląskie w Katowicach 

        „Skazane” na nowoczesność. Początki Muzeum Śląskiego w Katowicach

8. Ewa Cuber-Strutyńska – Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, Instytut Historii PAN w Warszawie,  Mateusz Tułodziecki – Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie – Historia utworzenia krakowskiego Muzeum Lotnictwa w zarysie


15.40-16.00 DYSKUSJA

3 grudnia 2020 - drugi dzień konferencji

                  sala audiowizualna w Głównym Gmachu MNZP

9.00-10.40 – 4 część: Początki muzeów - cd. 

9. Łukasz Ożóg, Muzeum Okręgowe w Rzeszowie

Od Muzeum Ziemi Rzeszowskiej do Muzeum Okręgowego w Rzeszowie – powstanie i pierwsze lata działalności rzeszowskiego muzeum (1935-1953)

10. Hanna Ignatowicz, Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie 

      „To nie może być instytucja o przygodnych zbiorach”…  – powstanie i początki     

      działalności Muzeum Rolnictwa w Szreniawie w perspektywie 100 lat   

      muzealnictwa rolniczego na ziemiach polskich

11. Ewa Dagmara Rutkowska, Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu 

Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu wczoraj i dziś

12. Anna Król, kustosz – Muzeum-Zamek Górków w Szamotułach; 

Muzeum – Zamek Górków w Szamotułach. Historia placówki

13. Łukasz Krzysiak, Muzeum Martyrologii „Pod Zegarem”, Oddział Muzeum Narodowego w Lublinie 

       Historia i działalność Muzeum Martyrologii „Pod Zegarem”

10.40 - 11.00  DYSKUSJA

11.00 - 11.20 PRZERWA

11.20 -12.20 – 5 część: Donatorzy i Muzealnicy 

14. Małgorzata Surmacz, Muzeum Narodowe w Lublinie, Instytut Historii UMCS  

Wiktor Ziółkowski (1893-1978). Muzealnik z pasją

15. Małgorzata Górzyńska, Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie

Adam Mauersberger. Dyrektor. Muzeolog. Wizjoner

16. Dr hab. prof. UG Mirosław Piotr Kruk, Uniwersytet Gdański, Muzeum Narodowe w Krakowie 

Ofiarodawcy sztuki cerkiewnej dla Muzeum Narodowego w Krakowie  

12.20 - 12.40  DYSKUSJA

12.40-13.00  PRZERWA

13.00 -14.40  - 6 część: Kolekcje i Kolekcjonerzy

17. Magdalena Kątnik-Kowalska, Dom Kultury w Żołyni  

       Jak odkryłam dziedzictwo Dąbrowskich

18. Alicja Kilijańska, Muzeum Narodowe w Krakowie  

Kolekcja rzemiosła artystycznego w Muzeum Narodowym w Krakowie. Historia i profil zbioru (do 1915)

19. Eliza Ptaszyńska, Muzeum Okręgowe w Suwałkach 

Kolekcja malarstwa Alfreda Wierusza-Kowalskiego. Jej dzieje i znaczenie

20. Beata Wilczewska, Muzeum Podlaskie w Białymstoku 

Historia Biblioteki Muzeum Podlaskiego

21. Ryszard Kruk, kolekcjoner; portal www.kolekcjonerstwo.pl, Stowarzyszenie Przyjaciół Almanachu Muszyny

Od Feliksa Jasieńskiego do Marka Roeflera – kolekcjonerzy na rzecz muzeów i ochrony dziedzictwa narodowego

14.40 – 15.30 DYSKUSJA – ZAKOŃCZENIE - PODZIĘKOWANIA



czwartek, 5 listopada 2020

 



Było to w 1918 roku...  c.d.


Kartka jubileuszowa z 1918 r., opracowana na stulecie powstania Diecezji Sandomierskiej. Pomysłodawcą jej wydania był ks. Jan Wiśniewski (1876-1943), kapłan Diecezji Sandomierskiej, wówczas proboszcz parafii Borkowice, wielki darczyńca Muzeum Diecezjalnego w Sandomierzu. Jako historyk amator, zainspirowany XIX-wiecznymi badaniami geograficzno-historycznymi, opracował i wydał nakładem własnym 15 tomów Monografii dekanatów i Historycznych opisów kościołów. Ks. Wiśniewski był również kolekcjonerem pamiątek ojczystych. Na plebanii w Borkowicach założył „Muzeum pamiątek narodowych”. Jego kolekcjonerstwo miało XIX-wieczne korzenie, kształtowało się w atmosferze wzrastania myśli patriotycznych i rozwijającego się w dobie niewoli narodowej zainteresowania historią ojczystą. Zbiór, który zgromadził miał charakter patriotyczny, i takąż pełnił funkcję, przejawiającą się w pragnieniu ocalenia od zniszczenia ułamków polskości, dla zbudowania przyszłych pokoleń. Dziś pamiątki patriotyczne z kolekcji ks. Jana Wiśniewskiego mogą oglądać kolejne pokolenia odwiedzających Muzeum Diecezjalne urządzone w Domu Długosza. 

                                              

Autograf ks. Achillesa Ratti w pamiątkowej księdze gości muzeum .  



Siostry Benedyktynki z Przemyśla zwiedzały muzeum, które urządzone było wówczas w Seminarium Duchownym, w dawnym klasztorze Panien Benedyktynek. Jeszcze nie dawno te  barokowe gmachy naznaczone były ich wspólną modlitwą i śpiewem, a pomieszczenia przeznaczone na muzeum należały niegdyś do ksieni klasztoru.



Julian Pagaczewski (1874-1940), historyk sztuki, profesor UJ, oglądał nie tylko zbiory  muzeum,  ale jak możemy przypuszczać, także prace konserwatorskie przy freskach bizantyńskich w katedrze, wykonane przez krakowskich artystów Karola Frycza i  Jana Talagę. W 1918 r. w prezbiterium rusztowania były jeszcze ustawione. Rusztowania zamierzano wówczas przenieść do korpusu nawowego, aby obielić ściany katedry.


Fryderyk Papée  (1856-1940), który pozostawił wpis w pamiątkowej księdze muzeum, był polskim historykiem, profesorem UJ, od 1902 konserwatorem dla Galicji Wschodniej. W latach 1905-1926 pełnił funkcję dyrektora Biblioteki Jagiellońskiej. Jako historyk zajmował się historią Polski XV i XVI wieku, a także historią średniowieczną Europy wschodniej.


W 1918 r. pozostawiła swój podpis młodziutka Wanda Świeżyńska z pobliskich Wilczyc, która w 1925 roku rozpocznie naukę w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie. Ale w 1918 roku pobierała jeszcze pierwsze nauki rysunku i malarstwa  u swojego kuzyna Jerzego Wolffa, który odegrał ważną rolę w kształtowaniu wyobraźni malarskiej młodej Wandy. W 1934 r. poślubiła doktora Zygmunta Schinzla i osiedliła się w Sandomierzu.


Wśród podpisów odnajdujemy nazwisko siedemnastoletniego wówczas ks. Wincentego Granata, obecnie sługi Bożego.



                                            (tekst U. Stępień)












sobota, 24 października 2020

Judaica z naszych zbiorów na wystawie „Nieobecni”

 Muzeum Diecezjalne wypożyczyło liczne judaica na wystawę „Nieobecni”, udostępnioną w Muzeum Okręgowym w Sandomierzu 

Cennym zabytkiem jest przechowywana w naszych zbiorach Sefer Tora - Księga Tory, pergaminowy zwój [rodał] zawierający tekst Pięcioksięgu Mojżesza, czyli Księgi Rodzaju, Wyjścia, Kapłańską, Liczb i Powtórzonego Prawa. Spisany ręcznie w języku hebrajskim na 54 kartach, zszytych razem, wzmocnionych przyklejonymi paskami pergaminu, Pierwotnie nawinięty na dwa drewniane drążki (obecnie zachowany jeden) tzw. ace(j) chaim (z hebr. drzewce życia), XVII w.(?), wys. 46cm, może pochodzić z sandomierskiej synagogi.

Interesującym przykładem jest Zwój Tory [określany jako Tora podróżna], wys. 8,8cm. Zabytek ofiarowany został do zbiorów przez Teklę Mikulińską z Sandomierza, po 1912 roku, w okresie, kiedy Muzeum Diecezjalne miało swoją siedzibę w gmachu Seminarium Duchownego.

Ze zbiorów Muzeum Diecezjalnego pochodzi eksponowana na wystawie w sandomierskim zamku Balsaminka typu wieżyczkowego, srebrna, wykonana przez Mojżesza (Mosze) Charłapa, czynnego w Warszawie od ok. 1860 do ok. 1914 roku,  a także Lampka chanukowa, srebrna, wykonana przez Szmula Szkarłata w Warszawie w 1894 roku. Zabytki te ofiarował do zbiorów muzeum w 1957 roku, sandomierski malarz Jan Paweł Mazurkiewicz (1886-1978).

Na wystawę wypożyczone zostały - wykonane z fajansu delikatnego - dwa talerze i jeden półmisek, które powstały  w manufakturze w Ćmielowie w latach 1850-1882. Naczynia zdobione są ornamentyką rokokową o barwie niebieskiej, ze scenami rodzajowymi z motywem upadku powozu i napisem: „Cheval neuf”, „Un moment de farblesse” oraz „Gare!!!”. 

Z naszych zbiorów pochodzi Kieliszek pesachowy, szkło bezbarwne, rytowanie, szlifowanie,  XIX w.?, odnaleziony przy synagodze w Sandomierzu, do muzeum ofiarowany w 2014 r. Kieliszek przeznaczony na Święto Pesach dekorowany jest trzema hebrajskimi literami: P[pej] S [samech] CH[chet] – znaczy Pesach.

Wśród zabytków wypożyczonych na wystawę „Nieobecni” znalazły się także litografie pochodzące z albumu zawierającego zbiór przedstawień polskich strojów regionalnych, opatrzone tytułami: „JUIV”, „JUIVE”, „JUIF”, wyd. Gabriel Charton w Genewie, przed 1853 r. Album pochodzi z kolekcji ks. Jana Wiśniewskiego (1876-1943), wielkiego darczyńcy Muzeum Diecezjalnego. 






piątek, 16 października 2020

Spotkanie z Patronką

Społeczność szkoły katolickiej im. św. Jadwigi Królowej przeżywa tydzień szczególnego spotkania ze  swoją patronką.  W ramach tego tygodnia dzieci i młodzież odwiedziły Muzeum Diecezjalne, by przede wszystkim obejrzeć rękawiczki św. Jadwigi. Wedle odwiecznej tradycji Królowa ofiarować je miała mieszkańcom wsi Świątniki w zamian za wyciągnięcie ugrzęzłych w zaspie sań, którymi podróżowała zimową porą z Sandomierza do Krakowa. Dla uczniów była to także okazja do poznania zbiorów muzeum, zapoznania się z historią i kulturą środowiska kościelnego w Sandomierzu, przejawami dbałości o zabytki przeszłości. Od początku utworzenia diecezji sandomierskiej, duchowni zaznaczyli się działalnością w zakresie szeroko pojętej opieki nad pamiątkami naszej historii i zabytkami sztuki sakralnej.








wtorek, 29 września 2020

Pani Kustosz z naukowym tytułem !

 Pan Urszula Stępień wieloletni pracownik Muzeum Diecezjalnego w Sandomierzu obroniła tytuł Doktora Nauk o Sztuce. Praca pod tytułem " Dzieje Muzeum Diecezjalnego w Sandomierzu od 1902 r. do lat 30-tych XX w. Geneza i rozwój kolekcji", została obroniona na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim pod kierunkiem prof. Bożeny Kuklińskiej. Wnikliwe i dobre recenzje pracy przedstawili prof. Dorota Folga Januszewska (ASP w Warszawie) i prof. Tomasz De Rosset (UMK).  Składamy serdeczne gratulacje.




DZIECI POZNAJĄ SANDOMIERSKIE PERŁY


Sandomierskie Przedszkolaki przybyły do Muzeum 
aby wysłuchać legendę o rękawiczkach Świętej Jadwigi.  
Następnie każde dziecko, 
wspinając się na palce zaglądało do gabloty, 
by zobaczyć niezwykły dar pozostawiony przez Królową mieszkańcom wsi Świątniki.