wtorek, 9 czerwca 2020

Nie samym chlebem... Nowa wystawa z udziałem wybitnych artystów

    Dzieła prezentowane na wystawie w Muzeum Diecezjalnym, wywodzą się z różnych tradycji artystycznych. Dla wielu z nich źródłem inspiracji jest tradycyjna symbolika religijna. Wszystkie łączy jednak wewnętrzna siła i czytelna refleksja o charakterze duchowym, a także przywiązanie do wartości trwałych i ponadczasowych. 
Przedstawienie stołu nabiera w tych dziełach szczególnego, symbolicznego znaczenia, dającego możliwość kontemplatywnego spotkania z rzeczywistością. Dzieła te, poprzez swoją narrację, przenoszą nas w świat zachwytu i świętowania, wykraczającego poza codzienny, zwykły dzień, wypełniony wieloma czynnościami i obowiązkami. Mamy nadzieję, że będą także postrzegane jako artystyczne świadectwa Bożej obecności w rzeczywistości naszego codziennego życia. 
Dziękujemy ks. Biskupowi Krzysztofowi Nitkiewiczowi za inspirację do zorganizowania wystawy, a także wzbogacenie jej eksponatami.
  Dziękujemy artystom, którzy przyjęli zaproszenie do udziału w wystawie. Są to: Stanisław Białogłowicz, Andrzej Borowski, Tadeusz Boruta, Robert Bubel, Zbigniew Cebula, Jerzy Fober, Joanna Gałecka, Jacek Hajnos OP, Katarzyna Makieła-Organisty, Aldona Mickiewicz, Romuald Oramus, Edyta Sobieraj, Renata Szpunar-Kubczyk, Wojciech Szybist, Joanna Warchoł.

   Ze zbiorów Muzeum Diecezjalnego w Sandomierzu pochodzi obraz Zbigniewa Warpechowskiego. Za wypożyczenie dzieł na wystawę dziękujemy także: rodzinie Marii Anto (1936-2007), rodzinie Ryszarda Gancarza (1955-2017), ks. dr Mirosławowi Nowakowi, Dyrektorowi Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, Katarzynie Pisarczyk, Dyrektor Biura Wystaw Artystycznych w Sandomierzu, ks. dr Markowi Wojnarowskiemu, Dyrektorowi Muzeum Archidiecezji Przemyskiej, ks. dr Wojciechowi Zdonowi, dr hab. Tadeuszowi Zychowi, Dyrektorowi Muzeum Historycznego Miasta Tarnobrzega. Dziękujemy Jerzemu Krzemińskiemu, dr Dominikowi Płazie, Dyrektorowi Muzeum Okręgowego w Sandomierzu, za pomoc przy gromadzeniu materiałów na temat denara Bolesława IV Krzywoustego, Ewie i Januszowi Sierokoszom, Andrzejowi Szczerbowskiemu (kolekcja Dwór w Śmiłowie). Dziękujemy ks. dr Rafałowi Kuładze Rektorowi Wyższego Seminarium Duchownego w Sandomierzu, a także profesorom ks. dr Markowi Kozerze i ks. dr Pawłowi Laskowi. W sposób szczególny składamy podziękowanie Joannie Gałeckiej. 
  Na wystawie wyeksponowane zostały również zabytki pochodzące ze zbiorów Muzeum Diecezjalnego w Sandomierzu. Są wśród nich ryciny, datowane od XVI do XIX w., m.in. drzeworyt Virgiliusa (Virgila) Solisa (1514-1562) oraz miedzioryt Jana Aleksandra Gorczyna (ok. 1618-1695).        Wystawione zostały także paramenty liturgiczne, należące do bogatego zasobu zabytkowych tkanin, jakie posiada Muzeum Diecezjalne, w dużym wyborze prezentowanych na stałej ekspozycji w Domu Długosza. Na wystawie znalazły się welony kielichowe, palki, bursy, korporały, manipularze oraz fragmenty haftów, powstałe głównie w XVII i XVIII w., wydobyte przede wszystkim z zasobów magazynowych i wystawione publicznie po raz pierwszy. 


W Muzeum możecie Państwo nabyć towarzyszącą wystawie publikację. Zapraszamy






czwartek, 14 maja 2020

Noc muzeum

Wiemy, że Noc Muzeów 2020 nie odbędzie się w dniu 16 maja. Muzeum Diecezjalne, które uczestniczy w wydarzeniu od ponad 10 lat, każdego roku, podczas Nocy Muzeów gościło ponad 600 osób. Pragniemy przypomnieć atmosferę, jaka towarzyszyła Nocy Muzeów na przestrzeni minionych lat, kiedy to odbywały się koncerty, wernisaże, a przede wszystkim poznawanie niezwykłych zbiorów muzeum, zgromadzonych na stałej ekspozycji.
























wtorek, 14 kwietnia 2020

450 lat Zgody Sandomierskiej. Rok 2020 ogłoszony w Sandomierzu rokiem Zgody Sandomierskiej.


450 lat Zgody Sandomierskiej. Rok 2020 ogłoszony w Sandomierzu rokiem Zgody Sandomierskiej.

Dokument podpisany 14 kwietnia 1570 roku był bardzo ważnym wydarzeniem, dzięki któremu Sandomierz zapisał się w trudnych dziejach szesnastowiecznej Europy jako miejsce poszanowania wolności i tolerancji.

Z inicjatywy Księdza Biskupa Krzysztofa Nitkiewicza w porozumieniu z Burmistrzem Sandomierza Panem Marcinem Marcem, obchody 450 lat Zgody Sandomierskiej miały przybrać niezwykle uroczysty charakter. Miały się na nie złożyć: modlitwa ekumeniczna z udziałem zaproszonych gości, uroczysta sesja Rady Miasta Sandomierza w Zamku Królewskim oraz wystawa w Ratuszu.
                                   
Pragniemy w tym miejscu przypomnieć, że wystawa w Ratuszu będzie oparta na wystawie przygotowanej  w 2012 r. w Muzeum Diecezjalnym. Wystawa zatytułowana „Zgoda Panów - Zgoda Braci”, poświęcona była temu ważnemu wydarzeniu ekumenicznemu (opracowanie wystawy: dr hab. Tomisław Giergiel, Urszula Stępień, ks. dr hab. Tomasz Moskal, tekst katalogu: dr hab. Tomisław Giergiel, noty katalogowe: prof. Feliks Kiryk, ks. dr hab. Tomasz Moskal, Urszula Stępień, opracowanie plastyczne wystawy i katalogu, oraz druk Marcin Cebula Artmedia. 


Wystawa nawiązywała do wydarzeń z kwietnia 1570 roku, kiedy to w Sandomierzu odbywał się synod generalny kościołów protestanckich podczas którego doszło do podpisania Zgody Sandomierskiej. Było to porozumienie między protestantami: luteranami, kalwinami i braćmi czeskimi. Ekspozycji towarzyszył Ogólnopolski Zjazd Referentów ds. Ekumenizmu, a więc ludzi, którzy w różnych diecezjach troszczą się o to, by te relacje między chrześcijanami różnych kościołów były coraz lepsze.
Podczas otwarcia wystawy bp Krzysztof Nitkiewicz przypomniał, że ówczesny Kościół katolicki był jedynie obserwatorem tych wydarzeń, a mimo wszystko takie spotkanie mogło mieć miejsce. Odbiło się ono głośnym echem nie tylko w ówczesnej Rzeczypospolitej, ale także całej Europie. Biskup wyraził nadzieję, że wystawa przyczyni się do większego zainteresowania sprawą ekumenizmu i zachęcił do modlitwy o jedność chrześcijan
Gość specjalny uroczystości, biskup Kościoła Ewangelicko-Reformowanego Marek Izdebski, nie krył radości i satysfakcji, uznając wystawę za ważne wydarzenie dla Kościoła ewangelickiego w Polsce, które ukazuje karty historii społeczności lokalnej, ale także i naszego Kościoła w perspektywie tolerancji  


Wystawa urządzona została w dwóch salach ekspozycyjnych, w piwnicach Muzeum Diecezjalnego. W pierwszej sali przedstawiono podłoże, przebieg, a także następstwa Zjazdu Sandomierskiego z 1570 roku. Umieszczono tam sylwetki autorów idei zjednoczeniowej, uczestników i duchownych uczestniczących w zjeździe.
Druga sala poświęcona była zabytkom pochodzącym z czasów Zgody Sandomierskiej, czyli złotego wieku kultury polskiej. Przypomniano wybitne dzieła sztuki z XVI w. znajdujące się w Sandomierzu, m.in. obraz Łukasza Cranacha Starszego Matka Boska z Dzieciątkiem i św. Katarzyną Aleksandryjską (Muzeum Diecezjalne), epitafium dworzanina królewskiego Stanisława Chroberskiego (zm. 1520), z katedry w Sandomierzu, a także fragment renesansowego pomnika nagrobnego Stanisława Ossowskiego herbu Gryf, zm. w 1580 r., jaki niegdyś znajdował się w kolegiacie (o pomniku więcej w zakładce: Z kolekcji muzeum). 





Na wystawie zgromadzono wiele ciekawych eksponatów wypożyczonych z muzeów, bibliotek i kościołów z całego kraju. Kluczowym eksponatem był egzemplarz drugiego wydania „Konfesji Sandomierskiej” z 1574 r., której treść była wówczas opracowywana. Dzieło znane jest także pod tytułem „Wyznanie Wiary Powszechnej Kościołów Chrześcijańskich Polskich” i doczekało się szeregu wznowień, także w XX wieku. Wśród eksponatów zwiedzający mogli zobaczyć m.in. akta oficjalatu sandomierskiego (łac. - Acta officialia), czyli kodeks rękopiśmienny ze zbiorów Archiwum Kapituły Kolegiackiej i Katedralnej w Sandomierzu, szereg oryginalnych wydań i przedruków dzieł duchownych i reformatorów z XVI w. Wyeksponowano dokumenty pergaminowe króla Zygmunta Augusta nadające przywileje dla Sandomierza, a także dzieło Stanisława Sarnickiego z XVI w., w którym znajduje się opis nadwiślańskiego grodu. Na wystawę wypożyczono prace Jana Matejki przedstawiające ubiory różnych stanów w dawnej Polsce.




W związku z obchodzoną rocznicą 450 lat Zgody Sandomierskiej  dr hab. Tomisław Giergiel opisuje wydarzenia, które miały miejsce podczas Zgody Sandomierskiej. Informacje te zamieszczane są na stronach internetowych: Muzeum Okręgowego w Sandomierzu http://www.zamek-sandomierz.pl/419-450-lat-zgody-sandomierskiej oraz https://www.facebook.com/search/top/?q=muzeum%20okr%C4%99gowe%20w%20sandomierzu&epa=SEARCH_BOX


czwartek, 2 kwietnia 2020

Misterne hafty


Muzeum Diecezjalne to prawdziwa skarbnica tkackich i hafciarskich wspaniałości minionych stuleci. W zbiorach muzeum znajdują się przede wszystkim paramenty służące do sprawowania liturgii: sacra indumenta („święte okrycia”), do których zalicza się paramenty przeznaczone do dekoracji ołtarza, do okrywania kielicha i osłaniania monstrancji oraz sacra paramenta ( „święte szaty”), obejmujące szaty kapłańskie, szaty diakona oraz elementy pontyfikalnego stroju biskupiego. 

Z bogatego zbioru zabytkowych tkanin liturgicznych prezentujemy wybrane przykłady Palek ozdobionych haftami o treściach symbolicznych, unaoczniających Mękę i Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. Palka (łac. palla - zasłona),  służy do nakrycia położonej na kielichu mszalnym pateny z hostią, chroniąc ją przed wysunięciem. Ma kształt niewielkiego usztywnionego kwadratu odpowiadającego wymiarami boków średnicy kielicha i pateny. Palki także są małymi dziełami sztuki hafciarskiej - haftowanymi miniaturami - o dekorację których dbano równie starannie. Wiele haftów wykonanych jest techniką naśladującą malarstwo zwaną acupictura (malowanie igłą), choć widoczna jest w nich często niezwykła prostota w interpretowaniu form.



Palka z przedstawieniem Chrystusa Zmartwychwstałego wśród Arma Christi, XVII w., haft na atłasie, nić jedwabna, nić metalowa, blaszka, 17x16cm.



Palka z wyobrażeniem Baranka Paschalnego, XVII/XVIII w., haft na tkaninie brokatowej, nić jedwabna, nić metalowa, cekiny, szklane paciorki (?), 18x18cm. Na palce ukazany został owoc granatu „krwawiący” owoc,  który jest symbolem o wymowie pasyjnej.


Palka z wyobrażeniem Baranka Paschalnego, XVIII w., haft na płócienku, nić jedwabna, 12x12cm.


Palka z przedstawieniem Noli me tangere, ewangelicznego spotkania Zmartwychwstałego Chrystusa i św. Marii Magdaleny. Scena zakomponowana w ogrodzie, przywołującym średniowieczne wyobrażenia Hortus conclusus, haft na atłasie, nić jedwabna, nić metalowa, bajorek, cekiny, XVI-XVII w., 28x25cm.


Palka z wyobrażeniem Veraiconu, XVII w., haft na atłasie, nić jedwabna, nić metalowa.



Palka z centralnie umieszczonymi literami IHS okolonymi motywem korony cierniowej, XVII w., haft na atłasie, nić metalowa,19x19cm.


Palka z przedstawieniem Chrystusa Ecce Homo, XVIII w., haft na atłasie, nić jedwabna, nić metalowa, 19x18cm